Recommend Print

ธรรมสวนะภาวนา

ธรรมสวนะภาวนา

 11260417 10153884268585535 2272662758966434479 o cr

ที่มาและแนวคิด

ในสมัยพุทธกาล พระเจ้าพิมพิสารได้เข้าเฝ้าพระสัมมาสัมพุทธเจ้าและกราบทูลว่า “นักบวชศาสนาอื่นเขามีวันประชุมสนทนาเกี่ยวกับคำสอนในศาสนาของเขา แต่ว่าในศาสนาพุทธยังไม่มี” พระพุทธองค์จึงทรงอนุญาตให้ภิกษุสงฆ์ประชุมสนทนาและแสดงธรรมเทศนาแก่ประชาชนในวัน ๘ ค่ำ ๑๔ ค่ำ และ ๑๕ ค่ำ พุทธศาสนิกชนจึงถือเอาวันดังกล่าวเป็นวันธรรมสวนะ เพื่อกำหนดให้มีการประชุมโดยพร้อมเพรียงกัน

 คำว่า “สวนะ” แปลว่า การฟัง และคำว่า “ธรรมสวนะ” แปลว่า การฟังธรรม ดังนั้นวันธรรมสวนะ จึงแปลว่า กำหนดประชุม หรือพูดตามภาษาชาวบ้านว่า วันไปฟังเทศน์ หรือวันพระ ในทางศาสนาก็ยังได้เรียกว่า วันอุโบสถ ซึ่งแปลว่า วันจำศีลของอุบาสกอุบาสิกา

สังคมไทย ปรากฏประเพณีถือศีลฟังธรรมในลักษณะนี้ตั้งแต่สมัยสุโขทัย พุทธศาสนิกชนจึงไปร่วมทำบุญ ตักบาตร ถวายอาหารแด่พระสงฆ์ สมาทานศีล  รับศีล และฟังธรรมเทศนาที่วัด ซึ่งกิจกรรมที่ทำในวันนี้คือละการประพฤติที่เป็นบาปต่าง ๆ การสมาทานศีล ๕ หรือ ศีล ๘  พระสงฆ์ได้แสดงพระธรรมเทศนาหรือ ธรรมสากัจฉา (การสนทนาธรรม) ซึ่งนับว่าเกิดประโยชน์แก่ผู้ฟังอย่างยิ่ง

หลังจากวันพระได้ถูกยกเลิกไม่ให้เป็นวันหยุดราชการ ทำให้วันพระที่กำหนดตามปฏิทินจันทรคติส่วนใหญ่ไม่สอดคล้องกับปฏิทินที่ใช้ในปัจจุบัน คือตรงกับวันทำงานปกติ ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญหนึ่งในปัจจุบันที่ทำให้พุทธศาสนิกชนห่างเหินจากการเข้าวัดเพื่อทำบุญและปฏิบัติภาวนาในวันพระ

หอจดหมายเหตุพุทธทาส อินทปัญโญ ตระหนักเห็นความสำคัญดังกล่าวข้างต้น  จึงร่วมกับกลุ่มธรรมภาคีสวดมนต์ จัดให้มีโครงการส่งเสริมการศึกษาและปฏิบัติภาวนาในวันธรรมสวนะขึ้น เพื่อฟื้นคุณค่าและความหมายวันธรรมสวนะ สืบสานวัฒนธรรมที่ส่งเสริมการศึกษาและการปฏิบัติของพุทธศาสนิกชน พร้อมทั้งปรับกิจกรรมให้เข้ากับวิถีชีวิตของคนในสังคมปัจจุบัน

วัตถุประสงค์

  1. เพื่อส่งเสริมการศึกษาและปฏิบัติภาวนาของพุทธศาสนิกชน ผ่านกิจกรรมทำวัตร สวดมนต์ นั่งสมาธิและฟังธรรม

  2. ฟื้นคุณค่าและความหมายวันธรรมสวนะในสังคมและวัฒนธรรมไทย เพื่อปรับใช้กับสังคมร่วมสมัย

ระยะเวลาในการดำเนินการ

ตั้งแต่วันที่ ๒๒ กุมภาพันธ์ (มาฆบูชา)  ถึง วันที่ ๑๖ ตุลาคม (ออกพรรษา)  พ.ศ. ๒๕๕๙

ตารางกิจกรรมในโครงการ

  • ทุกวันธรรมสวนะ หรือ วันขึ้น ๘ ค่ำ , ๑๕ ค่ำ , แรม ๘ ค่ำ และ แรม ๑๕ ค่ำ (๔ ครั้งต่อเดือน)
    หากตรงกับวันจันทร์ - ศุกร์ จัดเวลา กิจกรรมจัดระหว่างเวลา ๑๗.๓๐ – ๑๙.๐๐ น
    หากตรงกับวันอาทิตย์ จัดเวลา ๑๖.๓๐ – ๑๘.๐๐ น.

  • ทุกวันเสาร์ (๔ ครั้ง ต่อเดือน)  เวลา ๑๖.๓๐ – ๑๘.๐๐ น.

วิธีการดำเนินการ

  • ทำวัตรเย็น สวดมนต์ บทพิเศษ เช่น บทธัมมจักกัปปวัตนสูตร อริยมรรคมีองค์แปด  
  • นั่งสมาธิ โดยใช้เสียงธรรมบรรยายเป็นอารมณ์ภาวนา (สิ่งที่กำหนดรู้)
  • ฟังธรรมบรรยายจากเทปของพุทธทาสภิกขุ ชุด ศีลธรรมกลับมาเถิดและปรมัตถธรรมกลับมาเถิด  

กำหนดการ

๑๗.๓๐ น.  ทำวัตรเย็น สวดมนต์บทพิเศษ ทบทวนพระสูตรปฐมโพธิกาล

๑๘.๑๕ น.  เจริญสติ ฟังธรรมบรรยาย

๑๘.๔๕ น.  แผ่เมตตา อุทิศกุศล

๑๙.๐๐ น.  จบกิจกรรม

หมายเหตุ  

กรณีวันเสาร์และวันพระที่ตรงกับวันเสาร์หรือวันอาทิตย์  เริ่มตั้งแต่เวลา ๑๖.๓๐ –  ๑๘.๐๐ น.  

 

 

รายชื่อธรรมบรรยายที่ใช้ในกิจกรรมวันธรรมสวนะ พ.ศ. ๒๕๕๙

 
             
             
     

ฟังธรรม ภาคมาฆบูชา

     
     

วันพระ

   

วันเสาร์

รหัสเทป

วัน

วันที่

หัวข้อ

รหัสเทป

วันที่

หัวข้อ

5405-10

22 ก.พ. 59

ธรรมะในฐานะที่เป็นตัวแท้ของศาสนา (มาฆบูชา)

5406-1

27 ก.พ. 59

ปรมัตถธรรมกลับมา ในลักษณะที่เป็นหัวใจ

 

           
     

มีนาคม

     

5405-1

1 มี.ค. 59

ธรรมะทำไมกัน

5406-2

5 มี.ค. 59

ปรมัตถธรรมหมดไป จิตใจมืดมนธ์

5405-2

7 มี.ค. 59

ธรรมะโดยวิธีใดกัน

5406-7

12 มี.ค. 59

คนมีสติ ย่อมดำริโดยแนวแห่งปรมัตถ์ธรรม

5405-3

15 มี.ค. 59

ธรรมะกับโลกจะไปด้วยกันได้หรือไม่

5406-4

19 มี.ค. 59

ศีลธรรมดี คนก็กลายเป็นมนุษย์ด้วยกันทั้งหมด

5405-15

22 มี.ค. 59

ธรรมะในฐานะสิ่งที่ต้องศึกษาทั้งโดยภาษาคนและภาษาธรรม

5406-5

26 มี.ค. 59

ศีลธรรมถดถอย ต้องเพิ่มปรมัตถธรรม

5405-16

30 มี.ค. 59

ธรรมะในฐานะสิ่งที่ต้องศึกษาทั้งชนิดมีตัวตนและไม่มีตัวตน

     
     

เมษายน

     

5406-45

6 เม.ย. 59

แผ่นดินทองของแต่ละคน ต้องสร้างด้วยแผ่นดินธรรม (วันจักรี)

5406-50

2 เม.ย. 59

ธรรมะเป็นแสงสว่าง ในการสร้างแผ่นดินธรรม

5405-9

พฤ

14 เม.ย. 59

ธรรมะในฐานะที่เป็นเอกลักษณ์ไทย

 

9 เม.ย. 59

ถ้าจะให้รวบรัด ต้องเริ่มที่รากฐาน

5405-29

พฤ

21 เม.ย. 59

ธรรมะในฐานะสิ่งที่ต้องรู้ว่า กิเลสเป็นตัว ธรรมะเป็นตน

5406-6

16 เม.ย. 59

ถ้าจะให้เย็นฉ่ำ ต้องมีการลดแห่งกิเลส

5406-54

29 เม.ย. 59

ถ้าเป็นกิจกรรมของหมู่คณะ ต้องมีสิ่งที่เรียกว่า สามัคคี

5406-37

23 เม.ย. 59

ผู้ประกอบด้วยธรรมะย่อมทำการงานอย่างเป็นสุข

       

5406-35

30 เม.ย. 59

พวกที่เป็นธรรมทายาท ต้องมีนิพพานที่นี่และเดี๋ยวนี้

         

เสาร์ ๕

 
     

พฤษภาคม

     

5405-11

พฤ

5 พ.ค. 59

ธรรมะในฐานะสิ่งที่ขาดหายไปจากระบบการศึกษา

5406-11

5 ก.ค. 59

มัวแก้กันแต่ปลายเหตุ ปัญหาก็เพิ่มพูน

5405-21

13 พ.ค. 59

ธรรมะในฐานะเครื่องมือแก้ปัญหาเศรษฐกิจ

5406-12

14 พ.ค. 59

ผู้มีกำลังสมบูรณ์มีหน้าที่ป้องกันปัญหา

             
             
     

ฟังธรรม- ภาควิสาขบูชา

     

 รหัสเทป

วัน

วันที่

หัวข้อ

รหัสเทป

วันที่

หัวข้อ

     

วันพระ

   

วันเสาร์

5406-23

20 พ.ค. 59

วันวิสาขบูชา

 

21 พ.ค. 59

 
     

ชีวิตทุกฝีก้าว ต้องเดินตามกฏอิทัปปัจจยตา (วิสาขบูชา)

5406-38

 

จะพ้นจากทุกข์นั้น ต้องพ้นจากสุขด้วย

 

28 พ.ค. 59

ยกเลิก เนื่องด้วยวันล้ออายุ

 

28 พ.ค. 59

ยกเลิก เนื่องในวันล้ออายุ

             
     

มิถุนายน

     

5405-17

4 มิ.ย. 59

ธรรมะในฐานะสิ่งที่ต้องมี มิใช่เพียงแต่การเรียนรู้

5406-13

4 มิ.ย. 59

โลกกำลังเสียแรงงานและเวลาอย่างสูญเปล่า

5405-22

อา

12 มิ.ย. 59

ธรรมะในฐานะสิ่งที่โลกสำนึกพระคุณน้อยเกินไป

5406-14

11 มิ.ย. 59

วิกฤตการณ์ในโลกของเราที่ไม่มีใครรับผิดชอบ

5405-23

อา

19 มิ.ย. 59

ธรรมะในฐานะสิ่งที่ต้องการความคงเส้นคงวา

5406-15

18 มิ.ย. 58

เพราะเราไม่รอบคอบ ในเรื่องของตถตา

5405-25

27 มิ.ย. 59

ธรรมะในฐานะสิ่งที่ต้องการความมีหัวมีหาง

5406-16

25 มิ.ย. 59

ถ้าไม่รู้รอบเรื่องตถา ก็ยังไม่ใช่พุทธบริษัท

             
     

กรกฎาคม

     

5405-25

4 ก.ค.59

ธรรมะในฐานะสิ่งที่ต้องการถอนตอ แล้วลงหลัก

5406-17

2 ก.ค. 59

ภาวะแย้งขัด ต้องไม่มีในแวดวงแห่งศีลธรรม

5405-28

12 ก.ค. 59

ธรรมะในฐานะสิ่งที่ต้องรู้ว่ากงจักร หรือดอกบัว

5406-18

9 ก.ค. 59

ทุกศาสนาต่างชักนำสัตว์โลกไปโดยไม่เกิดภาวะขัดแย้ง

             
             
     

ฟังธรรม-ภาคอาสาฬหบูชา

     

 รหัสเทป

วัน

วันที่

หัวข้อ

รหัสเทป

วันที่

หัวข้อ

5406-4 3

19 ก.ค.59

การปฏิบัติธรรมะ คือการทำหน้าที่ของตน ๆ (อาสาฬหบูชา)

5406-46

16 ก.ค. 59

เมื่อไม่รู้จักตัวเอง ก็ไม่ว่าตนควรจะมีหน้าที่อะไร

             

5405-11

27 ก.ค. 59

ธรรมะในฐานะหน้าที่รีบด่วนของมนุษย์แห่งยุคปัจจุบัน

5406-51

23 ก.ค. 59

หน้าที่ในทุกกิจกรรม อย่ากระทำด้วยความยึดมั่นถือมั่น

       

5406-52

30 ก.ค. 59

เมื่อมีหน้าที่สำคัญ ๆ จะกระทำมันด้วยจิตว่าง

             
     

สิงหาคม

     
 

3 ส.ค.59

ธรรมะในฐานะเป็นสิ่งที่มีวิธีทำให้กลับมา

5406-19

6 ส.ค. 59

ความผิดพลาดอย่างร้ายแรง คือความที่เราขาดพระเจ้า

5405-12

พฤ

11 ส.ค.59

ธรรมะในฐานะสิ่งที่ต้องรู้ว่า เพียงแต่เกิดมาเป็นคนยังมิใช่มนุษย์

5406-25

13 ส.ค.59

ปรมัตถวิจารณ์เกี่ยวกับพระคุณแม่

5405-30

พฤ

18 ส.ค.59

ธรรมะในฐานะเป็นระบบการดำเนินชีวิต

5406-20

20 ส.ค. 59

ไม่ต้องแตกร้าวเพราะมีศาสนาต่างกัน

5405-31

28 ส.ค.59

ธรรมะในฐานะเป็นระบบการพัฒนามนุษย์

5406-21

27 ส.ค.59

พระเจ้าบนสวรรค์ กับพระเจ้าในหัวใจมนุษย์

5405-8

           
     

กันยายน

     
 

พฤ

1 ก.ย. 59

ธรรมะในฐานะสิ่งที่ต้องรู้ว่า ถ้าเป็นชาวพุทธก็จะหมดปัญหา

5406-23

3 ก.ย.59

ปฏิญญาตัวว่าเป็นชาวพุทธ แต่เรียกตัวเองข้าพเจ้า

5405-31

9 ก.ย. 59

ธรรมะในฐานะเป็นสิ่งที่มีวิธีทำให้กลับมา

5406-24

10 ก.ย.59

ไม่ว่าจะอยู่เป็นชาวนา หรือจะบรรลุนิพพาน

5405-14

16 ก.ย.59

ธรรมะในฐานะสิ่งที่ต้องรู้ว่า ปัญญาต้องคู่กับสติ

5405-15

17 ก.ย. 59

จะโชติช่วงชัชวาลต้องกล้าหาญทางจริยธรรม

5405-32

24 ก.ย. 59

ธรรมะในฐานะสิ่งที่ต้องรู้ว่า ทิฏฐิต้องเป็นสัมมา

     

5405-33

           
     

ตุลาคม

     
 

ส*

1 ต.ค.59

ผู้ประกอบด้วยธรรมะย่อมทำการงานอย่างเป็นสุข

 

1 ต.ค. 59

 

5405-34

อา

9 ต.ค. 59

ธรรมะในฐานะสิ่งที่ต้องรู้ว่า การลงแรงต้องคุ้มค่า

5406-48

8 ต.ค. 59

การปฏิบัติธรรมทุกขั้น มีหัวใจอยู่ที่การเพิกถอนตัวตน

5405-35

อา

16 ต.ค.59

ธรรมะในฐานะสิ่งที่ต้องรู้ว่า ศีลธรรมกลับมา โลกาสงบเย็น

5406-48

15 ต.ค.59

ปรมัตธรรมกลับมาโลกาสว่างไสว

5405-36

   

* ออกพรรษา

     
             

ติดต่อสอบถาม

งานกิจกรรม โทร. ๐ ๒๙๓๖ ๒๘๐๐